Skolyoz Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
  • 0

Skolyoz Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Skolyoz ya da omurga eğriliği. Günümüzde en sık görülen ortopedik hastalıklardan biridir. Omurganın sağa veya sola eğrilmesi ile kendini gösterir. Kişinin hareket kabiliyetini kısıtlar, yaşam kalitesini düşürür. Tüm yaş gruplarından bireyleri etkileyebilir. Ancak daha çok ergenlik, ergenlik öncesi ve ergenlik sonrası süreçte ortaya çıkar. 10-16 yaş arası yaklaşık her yüz çocuğun üçünde skolyoz görülür. Bu oran kız çocuklarında daha yüksek olabilir. Skolyoz erkeklere göre kızlarda neredeyse 10 kat daha fazla görülür.

Toplumda bu kadar sık görülmesine karşın her skolyoz hastası tedaviye ihtiyaç duymaz. Tedavi gerekip gerekmediği kararı skolyoz derecesine göre ortopedi uzmanı tarafından verilir. Ortalama her 10 skolyoz hastasından birinin tedavi edilmesi gerekir. Günümüzde skolyozun farklı tedavi seçenekleri mevcuttur: cerrahi, korse kullanımı, fizik tedavi, egzersiz.

Skolyoz, Omurga ve Omurilik Nedir?

Skolyoz omurganın eğri olma halidir. Omurga ise vücudumuzun en önemli parçalarından biridir. En basit tanımıyla vücudumuzu ayakta tutan kemikten bir yapıdır. Omurga boyundan başlayıp kuyruk sokumuna dek devam eder.

Omurganın içinde de omurganın en az kendisi kadar önemli olan omurilik bulunur. Omurilik bir sinir dokusudur. Vücudun verdiği sinyalleri toplar, beyne iletir. Kol, gövde ve bacaklar arası koordinasyonu sağlar. Omurga bu haliyle içinde bulundurduğu değerli omurilik dokusunu da koruyucu bir görev üstlenir.

Skolyoz Belirtileri Nelerdir?

Omurga eğrilmeye başladıkça kemiklere hasar verebilir ve sinirlere baskı yapabilir. Bu durumun kişinin hayatına yaptığı ilk etki ise sırt ağrıları ve uyuşma hissidir. Hastanın fizyolojisine, eğriliğin türüne ve açısına bağlı olarak en sık karşımıza çıkan diğer belirtilerse şöyledir:

  • Omuzlarda duruş bozukluğu, bir omzun diğerine göre daha düşük olması
  • Yürümede güçlük, bacaklarda ağrı ve halsizlik
  • Dik durmada zorluk
  • Yorgunluk hissi

Skolyozun ne tür belirtilerle kendini göstereceği hastanın yaşına göre değişir. Yenidoğan bir bebekte görülen belirtilerle hızla büyüyen bir çocukta veya yetişkinde görülen belirtiler birbirinden farklı olabilir.

Doğuştan gelen skolyozun belirtileri

  • Kambur duruş, yana doğru eğrilik
  • Cilt sorunları (özellikle sırtta görülür): kıllanma, renk değişiklileri gibi
  • Bacak veya kollarda uzunluk farklıkları, birinin diğerinden daha uzun/kısa oluşu
  • Vücutta göze çarpan orantısızlık: bacak-gövde orantısızlığı, bel, kalça veya omuzlarda orantısızlık

Not: Doğuştan gelen skolyozun hemen fark edilmesi güçtür. Ancak skolyozun bu türü hızla ilerleme eğilimdedir ve kendisini kısa bir zamanda gösterir.

Büyüme çağında görülen skolyozun belirtileri

  • Vücudun yana doğru eğilmesi ve/veya kamburluk
  • Cilt sorunları (özellikle sırtta görülür): kıllanma, renk değişiklileri gibi
  • Vücut kısımlarında dengesizlik/orantısızlık: bel, kalça, omuz, kol veya bacak
  • Denge sorunları
  • Sırtta oluşan çatlaklar

Erişkinlerde görülen skolyozun belirtileri

Erişkin skolyozunun öncekilerden en önemli farkı, sorunu hastanın kendisinin fark etmesidir. Belirtileri şöyledir:

  • Bel ve sırt ağrısı
  • Denge sorunları
  • Duruş bozukluğu
  • Ayağa kalkarken zorlanma
  • Uzun mesafe yürümede zorluk yaşama
  • Özellikle bacaklarda hissedilen yorgunluk hissi
  • Kaslarda güçsüzlük

Tanı

Skolyoz tanısında ilk aşama fiziksel muayenedir. Skolyoz konusunda deneyimli bir ortopedi uzmanı çıplak omurgaya karşıdan baktığında ve elle kontrol ettiğinde skolyoz nedeniyle oluşmuş asimetriyi fark eder. Hasta öne eğildiğinde ise vücudun sağ ve sol tarafındaki kaburga kabarıklığının farklılığı göze çarpar. Kimi olgularda bu farklılığı elle tespit etmek güç olabilir.

Tanıda mutlaka hastanın röntgen filmi istenir. Röntgen ayakta çekilir hem ön ve arkasından hem de yanından görüntü alınır. Bu basit görüntüleme ile omurganın eğriliği kesin olarak tespit edilir. Skolyozun yeri ve büyüklüğü saptanır. Ayrıca omurgada farklı bir sorun olup olmadığına dikkat edilir. Tedavi uygulansın ya da uygulanmasın altı aylık periyotlarla hastanın röntgenine bakılması gerekir. Cerrahi tedavi planlanan hastalarda ileri görüntülemelere de başvurulur. Kemik sintigrafisi, BT ve MR teknolojileri kullanılabilir.

Skolyozun tanısında en önemli noktalardan biri de eğriliğin kaç derece olduğunun tespitidir. Cobb açısı adı verilen yöntem ile bu derece saptanır. Eğilmenin başladığı üst sınır ile eğilmenin bittiği alt sınır kontrol edilir.

Neden Oluşur?

Skolyozun neden oluştuğunu her zaman tespit etmek mümkün değildir. Doğumsal sorunlar, sinir ve kas hastalıkları, omurga travmaları, enfeksiyonlar, omurga tümörleri skolyoz oluşumuna neden olabilmektedir. Duruş bozuklukları ya da bir bacağın diğerinden uzunluğu/kısalığı da skolyoz oluşumuna zemin hazırlayabilmektedir.

Türleri

Oluşum nedenine, belirtilerine ve eğriliğin şekline göre skolyoz türleri farklı sınıflara ayrılır. Bunlar nelerdir?

İdiopatik skolyoz

En sık görülen skolyoz türüdür. Oluşum nedeni tam olarak bilinmemektedir. Omurga “S” veya “C” şeklini alabilir. Ayrıca omurlar kendi etrafında da dönebilir. Omurgaların aldığı bu anormal şekil neticesinde de sırtta ve belde çıkıntılar oluşur.

Nöromusküler skolyoz

Hastalarımızda en sık rastladığımız ikinci skolyoz türüdür. Kas ve sinir hastalıkları skolyozun oluşumunu tetiklemektedir. Vücudun doğal şeklinin bozulmasının ve ağrıların yanı sıra hasta solunum sıkıntısı da çekebilir.

Konjenital skolyoz

Doğumsal skolyozdur. Bebek dünyaya skolyoz sorunu ile gözlerini açar. Bebeğin anne karnında gelişimi sırasında meydana gelir. Bebek büyüdükçe skolyozu ilerler, daha belirgin olur ve kendini gösterir.

Skolyoz Tedavisi

Skolyoz tedavisine karar verirken en önemli bileşenler hastanın yaşı, skolyozun ilerleme eğilimi ve mevcut derecesidir.

  • Omurga eğriliği 10 derecenin altındaysa hastanın skolyozu yoktur. Bu durum asimetri olarak adlandırılır.
  • 10-20 derece eğriliğe sahip skolyozlarda ise egzersiz önerilir ve hasta periyodik aralıklarla takip edilir.
  • 20-40 derece eğriliğe sahip skolyozlarda ilk aşamada korse kullanımı tercih edilebilir.
  • Skolyoz derecesi 40 derecenin üzerine çıkmışsa veya eğrilik 30 dereceyi geçmiş ve ilerleme trendindeyse cerrahi tedavi değerlendirilir.

Korse Tedavisi

20-40 derece eğriliği olan skolyoz tedavisinde cerrahi müdahaleyi düşünmeden ilk aşamada korse tedavisi denenebilir. Yaşı görece küçük olan çocuklarda 60 dereceye kadar da uygulanması mümkündür.

Skolyoz Ameliyatı

Günümüzde farklı tür skolyoz ameliyatları vardır. Doğru hastada doğru tedaviyi seçmek önemlidir. Hastanın yaşına, eğriliğin konumuna, derecesine ve türüne göre hangi cerrahi yöntemin uygulanacağına karar veriyoruz. Füzyon ameliyatı ve bant ile gerdirme ameliyatı elimizdeki en önemli iki seçenektir.

Füzyon ameliyatı

Büyümesini tamamlamış ya da tamamlamak üzere olan çocuklarda bu yönteme başvurulabilir. Ayrıca erişkin skolyozunda da füzyon yöntemi uygulanabilir. Füzyon ameliyatında eğri olan omurga mümkün olduğunca düzeltilir ve birbirine kaynatılır. Füzyonu koruyabilmek için de metal çubuk, çengel, tel veya vidalar da omurgaya yerleştirilebilir.

Füzyon ameliyatını 10 yaş altı çocuklarda tercih etmeyiz. Bunun nedeni ise boy uzamasının ve akciğer gelişiminin bu ameliyattan olumsuz etkilenmesidir.

Bantla (iple) gerdirme ameliyatı

Minimal invaziv torakoskopik anterior tethering yöntemi. Kapalı olarak gerçekleştirilen bir omurga ameliyatıdır. Gelişimi devam eden çocuklarda özellikle uygulanan bir cerrahi yöntemdir.

Sırtta açılan küçük deliklerden cerrahi enstrümanlar vücut içine yerleştirilir. Kamera eşliğinde omurlar vidalanır ve vidalardan bir ip (bant) gerdirilir. Böylece eğrilik

İpli skolyoz ameliyatı kapalı yöntemle (torakoskopik) açılan küçük deliklerden omurların kamera eşliğinde vidalanması ve bu vidalara gerdirilebilen bir bandın(ip) geçirilmesi ile olmaktadır. Bant gerdirilerek eğrilik düzeltilmekte ancak esnek materyaller ve kapalı işlem omurun füzyonuna ve hareketsiz kalmasına engel olmaktadır.

Not: Bu içerik Ortopedi Uzmanı Doç. Dr. Hüseyin Bahadır Gökçen tarafından yazılmıştır. Dr. Gökçen ortopedik hastalıkların tanı ve tedavisi üzerine 10 yıldan uzun bir kariyere sahiptir. Randevu ve detaylı bilgi almak için telefon ve mail üzerinden kendisine ulaşabilirsiniz.

  • Telefon: 0533 574 21 04
  • Mail: bahadrgokcen@gmail.com

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *